Cứ vài tháng, một làn sóng hoài niệm Studio Ghibli lại tràn ngập mạng xã hội — một bản chiếu lại, một bản phục chế, hay một đoạn clip Totoro đứng đợi xe buýt — và lại có thêm một lứa người quyết định học tiếng Nhật. Đó là một trong những lựa chọn tuyệt vời nhất cho người mới. Phim Ghibli có lời thoại tiếng Nhật thuộc hàng chậm rãi và rõ ràng nhất trên màn ảnh, mà cả kho phim thì chỉ cách bạn một cú nhấn nút. Đây là cách biến một buổi xem lại Ghibli thành giờ học tiếng Nhật thực thụ.
Vì sao Ghibli lý tưởng cho người học tiếng Nhật
Phần lớn anime được gợi ý cho người học đều kèm lời cảnh báo: quá nhiều tiếng lóng, quá nhiều tiếng hét, quá nhiều từ tự chế. Ghibli là ngoại lệ. Lời thoại chậm, từ vựng đời thường, còn hình ảnh thì luôn cho bạn ngữ cảnh — bạn thường đoán được nghĩa của một từ nhờ những gì đang diễn ra trên màn hình. Nhân vật nấu ăn, dọn dẹp, bắt tàu, chào hàng xóm và lo lắng những chuyện rất đỗi bình thường, nên thứ tiếng Nhật bạn học được cũng chính là thứ bạn dùng được.
Phim cũng ngắn và trọn vẹn. Một phim hai tiếng cho bạn một câu chuyện hoàn chỉnh với bộ từ vựng vừa phải và lặp lại — khác hẳn một series 100 tập mà danh sách từ mới không bao giờ dừng. Kết hợp phim với ứng dụng Từ điển Nhật - Việt hoạt động ngoại tuyến là bạn có trọn một buổi học trong một lần ngồi.
Từ vựng 1 — Những từ về thiên nhiên và linh hồn mà Ghibli hay dùng
Phim của Miyazaki luôn trở đi trở lại với thiên nhiên, sự bay lượn và những linh hồn vô hình của thế giới. Các từ này xuất hiện xuyên suốt Totoro, Mononoke, Vùng Đất Linh Hồn, Nausicaä và Ponyo:
| Tiếng Nhật | Romaji | Nghĩa |
|---|---|---|
| 森 | mori | khu rừng |
| 神 | kami | thần / thần linh |
| 精霊 | seirei | linh hồn / tinh linh |
| 自然 | shizen | thiên nhiên |
| 風 | kaze | gió |
| 空 | sora | bầu trời |
| 海 | umi | biển |
| 命 | inochi | sinh mệnh |
| 魔女 | majo | phù thủy |
| 飛ぶ | tobu | bay |
Từ vựng 2 — Những câu đời thường nhân vật hay nói
Đây là những câu bạn sẽ nghe trong gần như mọi phim Ghibli — và quan trọng hơn, là những câu bạn có thể dùng ngay trong giao tiếp thật:
| Tiếng Nhật | Romaji | Nghĩa |
|---|---|---|
| こんにちは | konnichiwa | xin chào (ban ngày) |
| ありがとう | arigatō | cảm ơn |
| 大丈夫 | daijōbu | không sao / bạn ổn chứ? |
| 頑張って | ganbatte | cố lên |
| 行こう | ikō | đi thôi |
| おいしい | oishii | ngon |
| 元気 | genki | khỏe / tràn đầy năng lượng |
| 待って | matte | đợi đã |
| すごい | sugoi | tuyệt vời / wow |
| さようなら | sayōnara | tạm biệt |
Danh sách phim Ghibli theo độ khó
Không phải phim Ghibli nào cũng dễ như nhau với người mới. Dùng bảng gợi ý này để chọn phim hợp trình độ:
| Trình độ | Phim & ghi chú |
|---|---|
| Dễ nhất (N5-N4) | Hàng Xóm Của Tôi Là Totoro (となりのトトロ), Ponyo (崖の上のポニョ), Dịch Vụ Giao Hàng Của Kiki (魔女の宅急便) — nhân vật trẻ em, thoại chậm, bối cảnh đời thường, nhiều câu đơn giản lặp lại. |
| Trung bình (N4-N3) | Vùng Đất Linh Hồn (千と千尋の神隠し), Lâu Đài Bay Của Howl (ハウルの動く城), Lời Thì Thầm Của Trái Tim (耳をすませば) — từ vựng phong phú và có từ giả tưởng, nhưng vẫn phát âm rõ. |
| Khó hơn (N3-N1) | Công Chúa Mononoke (もののけ姫), Gió Nổi (風立ちぬ), Mộ Đom Đóm (火垂るの墓) — ngôn ngữ cổ, trang trọng hoặc mang tính lịch sử và chủ đề nặng. |
Cách học thật sự với một phim Ghibli
Đừng chỉ bật lên làm nền rồi hy vọng thấm. Một chút phương pháp sẽ biến buổi xem lại thành bài học thực sự:
- Lần 1 — phụ đề tiếng Việt. Cứ tận hưởng phim, nắm câu chuyện, không áp lực. Bạn không thể học ngôn ngữ từ thứ mình không yêu thích, nên hãy để mình phải lòng phim trước đã.
- Lần 2 — tiếng Nhật, phụ đề tiếng Nhật. Giờ đã biết cốt truyện, tâm trí bạn rảnh để tập trung vào từ. Tạm dừng ở bất cứ chỗ nào đập vào tai và tra từ điển.
- Chọn một cảnh để "nắm trọn". Chọn một cảnh ngắn, ít thoại — một bữa ăn, một lời chào, một lời tạm biệt — và xem lại đến khi hiểu từng câu. Sâu hơn quan trọng hơn rộng.
- Nhại theo các câu dễ. Phát một câu ngắn, dừng lại, rồi lặp lại thành tiếng, bắt chước ngữ điệu. Nhịp thoại chậm của Ghibli là tài liệu nhại theo lý tưởng.
Biến mỗi lần xem lại Ghibli thành một bài học
Ứng dụng Từ điển Nhật - Việt hoạt động ngoại tuyến, có mục từ chi tiết kèm cách đọc và ví dụ, miễn phí trên Android và iOS. Dừng phim, chạm vào từ, rồi bấm chạy tiếp.
Tải Từ Điển →Câu hỏi nhanh
Phim Ghibli có hợp với người mới bắt đầu hoàn toàn không?
Có, đặc biệt là các phim dành cho gia đình. Hàng Xóm Của Tôi Là Totoro, Ponyo và Dịch Vụ Giao Hàng Của Kiki dùng lời thoại chậm, rõ, đời thường và có nhiều ngữ cảnh từ hình ảnh. Người mới sẽ không nghe hết được, nhưng nhịp phim thong thả và các câu quen thuộc lặp lại khiến Ghibli dễ học hơn nhiều so với anime hành động nói nhanh.
Xem phim Ghibli kèm phụ đề tiếng Nhật ở đâu?
Ở phần lớn thế giới ngoài Mỹ và Nhật, kho phim Studio Ghibli có trên Netflix, cho phép chuyển âm thanh và phụ đề sang tiếng Nhật riêng biệt. Với lần xem thứ hai, hãy để cả âm thanh lẫn phụ đề đều là tiếng Nhật — đó mới là lúc bạn thật sự học được.
Tiếng Nhật trong Ghibli có khác anime hiện đại không?
Có phần khác. Lời thoại Ghibli thường sạch và chuẩn hơn, ít tiếng lóng mạng và ít từ hô hào chiến đấu hơn phim shonen thông thường. Các phim lịch sử như Công Chúa Mononoke dùng ngôn ngữ cổ, trang trọng có chủ ý, nhưng các phim hiện đại và giả tưởng gần với tiếng Nhật lịch sự đời thường — chính là thứ người học cần.
Phim Ghibli đền đáp bạn dù xem lại bao nhiêu lần — và một khi đã học tiếng Nhật, mỗi lần xem lại sẽ cho bạn thêm một chút. Hãy chọn bộ phim bạn yêu nhất, kết hợp với một cuốn từ điển tốt, và để Totoro dạy bạn một trăm từ đầu tiên.